Psychoterapia zawiera w sobie pojęcie metody terapeutycznej, w której podmiotem działającym jest psychika lekarza psychoterapeuty, a przedmiotem oddziaływania terapeutycznego jest psychika pacjenta. Zgodnie z określeniem Janeta psychoterapia to "zastosowanie wiedzy psychologicznej do leczenia różnych chorób". Inaczej mówiąc psychoterapia jest zespołem środków psychologicznych, które są w stanie skorygować, a nawet usunąć zaburzenia postępowania człowieka, spowodowane jednym lub wieloma czynnikami. Jest więc psychoterapia jedną z wielu metod leczenia nerwic, zaburzeń osobowości, nawet psychoz i wtedy należy organicznie do psychiatrii jako specjalności klinicznej - ale powinna być uprawiana w całej medycynie klinicznej, aby nie dopuszczać u chorych somatycznie do ujawniania różnych reakcji niedostosowania w czasie leczenia na oddziałach specjalistycznych. Psychoterapia może być jedyną metodą leczenia w danym okresie lub może wspomagać inne formy leczenia, np. biologiczne. Postępowanie psychoterapeutyczne ma niezwykle doniosłą rolę do spełnienia w medycynie poza psychiatrią. Ten nakaz postępowania psychoterapeutycznego w medycynie ogólnej wypływa z prostego i powszechnie znanego twierdzenia, że człowiek jest jednością psychofizyczną i wszelkie oddziaływania lecznicze powinny być dostosowane do potrzeby umiejętnego wpływania zarówno na część somatyczną, jak i psychiczną człowieka. Psychoterapię uprawiają w zasadzie psychoterapeuci, tzn. osoby przeszkolone w technikach psychoterapeutycznych, będące w stanie stwierdzić, jaka metoda i technika psychoterapeutyczna jest w określonym przypadku najwłaściwsza i jak ją należy prowadzić. Obok tej zamierzonej i przygotowanej psychoterapii ma miejsce jakby druga, która dokonuje się niejako samorzutnie i bez uprzedniego ukierunkowania. Składają się na nią wygląd i organizacja oddziału klinicznego (szpitalnego), panujące w nim zwyczaje, ustalony plan dnia, sposób podawania posiłków, wygląd i zachowanie się personelu oddziału, komunikatywność tego personelu, atmosfera spokoju i bezkonfliktowości.